Her yıl dünya genelinde yaklaşık 100 milyar giysi üretilmekte, bunların üçte ikisinden fazlası polyester, akrilik ve naylon gibi plastik kökenli liflerden oluşmaktadır.1 Bu sentetik lifler üretilirken, kullanımları sırasında veya yıkandığında, soluduğumuz havaya, içtiğimiz suya ve tükettiğimiz gıdalara mikroplastik lifler salınmaktadır. Kur’ân-ı Kerîm’de, “Sizi sıcaktan ve soğuktan koruyacak elbiseler var etti.” (Nahl, 16/81) buyrularak elbisenin, Allah’ın rahmet ve hikmetinin bir tecellisi olduğu hatırlatılır. Ancak günümüzde bu ilahî nimet, insanın elinde ciddi bir çevresel ve biyolojik tehlikenin kaynağı hâline gelmiştir. Tek bir polyester giysinin yıkanmasıyla dahi yaklaşık 700.000 mikroplastik lif tabiata karışmakta2; bu lifler su, hava ve gıda yoluyla yeniden insana ulaşmaktadır.
Bilimsel araştırmalar, solunan veya yutulan mikroplastiklerin akciğer, karaciğer, böbrek, kalp ve beyin dokularına kadar ulaşabildiğini, hatta nanoplastik parçacıkların fetüse (ana rahminde gelişim safhasındaki cenine) kadar geçebildiğini göstermektedir.3
Solunum yoluyla vücuda giren liflerin akciğer dokusuna derinlemesine nüfuz ettiği belirlenmiştir. Bağışıklık sisteminin “büyük yiyiciler” olarak bilinen makrofaj hücreleri, bakterileri yok edebilse de plastik lifleri parçalayamaz. Dokularda biriken bu lifler, kronik inflamasyona yol açar ve bu durum kanser, kalp hastalıkları, astım ve diyabet gibi birçok ciddi hastalığın temel sebeplerinden biri olarak görülmektedir.4
Nitekim yapılan çalışmalarda, farklı türde akciğer kanseri olan hastalardan alınan akciğer dokularının %97’sinde hem selülozik hem de plastik mikrolifler bulunmuştur.5 Bu sonuç mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini açıkça ortaya koymakta ve Kurân-ı Kerîm’de yer alan emanet düsturunu hatırlatmaktadır.
İnsan yaratılırken kendisine ihsan edilmiş bu mükemmel vücudu korumakla mükelleftir. Bu yüzden yediklerine nasıl dikkat ediyorsa, giydiklerine de aynı özeni göstermeli; sıhhati için uygun olan yün, pamuk ve keten gibi doğal lifleri tercih etmelidir.
Stock ID:1758651476 / 2374308057
Kaynaklar
1, 2, 4. Plastic Soup Foundation. Do Clothes Make Us Sick? Fashion, Fibers and Human Health. Amsterdam: Plastic Soup Foundation, 2022. p. 5.
- Stapleton, P.A., 2021. “Microplastic and nanoplastic transfer, accumulation, and toxicity in humans.” Current Opinion in Toxicology. 28: p. 62.
- Pauly, J.L., S.J. Stegmeier, H.A. Allaart, R.T. Cheney, P.J. Zhang, A.G. Mayer, and R.J. Streck, 1998. “Inhaled cellulosic and plastic fibers found in human lung tissue.” Cancer Epidemiology Biomarkers and Prevention. 7(5): p. 419.